We gaan maar meteen naar een partijfragment dat aardig illustreert hoe het er voor stond met me.
De stelling na 9…h5 uit mijn eerste partij tegen Theo Slisser. Ik had zwart en was tevreden dat ik de Black Knight Tango weer eens van stal had gehaald. Dat tekende mijn gemoedstoestand. Ik had er van tevoren reuze zin in. Een combinatie van dat het altijd een leuk toernooi is gecombineerd met persoonlijke omstandigheden waardoor ik een weekje onbekommerd schaken wel kon gebruiken.
Lekker onbezorgd een partijtje schaak spelen, gewoon kijken hoe het gaat, allé hop.
Het idee achter h5 ken ik uit een boekje maar daar heeft het een andere vorm. In de partij volgde
10 Pe5 (hoopte ik al) 10…h4! Uitroepteken niet voor de correctheid maar voor onvervaardheid. 11 Pxc6 Lxc3 12 bxc3 Df6! Dit is het idee. Na 13 Le5 Dxf2 14 Kd1 Db2 is het uit.
Theo kwam met 13.Lf4, een zet die ik niet gezien had van tevoren. Dat was even een schok maar ik herstelde met Pxf2. Als wit daarop De2 speelt met het idee de pion te pennen nadat ik de loper neem staat wellicht wit beter. Ik denk dat wit hier toch een beetje overdonderd was door het drieste spel van zwart en niet meer tot zijn beste spel kwam. In het vervolg kwamen er wederzijdse kansen maar ik won uiteindelijk. Een geweldige kans om de woorden van Jan Poland te logenstraffen die (nu nog steeds?) meent dat je een toernooi het beste met een remise kunt beginnen. Is overigens wel wat voor te zeggen. In onze jarenlange toernooipraktijk zijn we er wel wat tegengekomen hoor die na een overwinning ver weg vielen door aan waanzin grenzende overmoedigheid.
Omdat Danny vorig jaar een van de groepen 2 had gewonnen, mocht hij dit jaar uitkomen in een van de twee hoofdgroepen 1, waarvan de winnaar promoveert naar Grootmeester groep C. Hij zou daar tegenstanders kunnen treffen als de IM’s Twan Burg (2467), Manuel Bosboom (2438), Thomas Willemze (2373) of de Israeliër Igor Bitensky (2401). Echter, zijn werkgever kon hem geen vrij geven van zijn stage plaats, zodat Danny zich genoodzaakt zag af te zeggen voor het toernooi. Had hij dat nog maar niet gedaan, want vlak voor het begin van Tata Steel 2011, kreeg hij alsnog vrij, maar toen was zijn plaats in groep 1 al vergeven. Er was nog wel ruimte, net als vorig jaar, in een van de groepen 2 en zodoende schoof hij aan in groep 2 G.
Na een startnederlaag, haalde hij zijn score op met twee overwinningen en twee remises en had hij bij het ingaan van de zesde ronde, met alle drie de koplopers op het programma alles nog in eigen hand. In de zesde ronde moest hij met zwart tegen Wesley Vermeulen, een van zijn gevaarlijkste concurrenten. Bij de gezamenlijke voorbereiding bleek zijn tegenstander de Siciliaan te bestrijden met zetjes als 3.b3 of het Van Duijn-gambiet 2.a3 en 3.b4, maar op zijn beurt had Vermeulen zich voorbereid op de Taimanov van Danny, die dan ook op het bord kwam.
Nu is het voordeel van de expert dat hij veel van zijn geliefde opening weet, en ook al heeft de tegenstander zich daarop voorbereid, zijn kennis en inzicht overtreft meestal die van de tegenpartij. Dat bleek ook nu het geval. Danny kwam bevredigend uit de opening, maar na een interessante improvisatie van zijn tegenstander ontstond de volgende boeiende middenspel positie:
Stelling na 17.Tg1 uit Vermeulen-De Ruiter
De bedoeling van de witspeler is duidelijk: hij wil zijn toren en dame op de h-lijn posteren en als zwart zich met g6 en Pf8-g7-h5 daar tegen verdedigt komt Le2. Een andere verdediging is die door de loper op e4 te plaatsen, maar daarop kan wit Ld3 doen en de diagonaal b1-h7 afsluiten met f4-f5.
Kan zwart zich met succes tegen deze aanvalsopzet weren? Het is een soort stelling dat in het Siciliaans wel vaker voorkomt en daarom heb ik deze stelling voor de geïnteresseerde lezer nogal uitvoerig geanalyseerd.
En hoe liep het met Danny af in het toernooi? Niet zo goed. Hij verloor uiteindelijk deze cruciale partij en daarmee was de kans op een hernieuwde promotie verkeken. De snee was er daarna uit en hij wist nog slechts twee remise aan zijn score toe te voegen.
Willem Andriessen
In de jaren zeventig en begin tachtig, woonde ik jaarlijks het NK in Leeuwarden bij om daarvan verslag te doen voor de Volkskrant. Naast de strijd om de titel, was er natuurlijk ook onderlinge rivaliteit om de hoogste plaatsen en ook de strijd van de titelhouders tegen de titellozen. Tegenwoordig heb je dat laatste niet meer, want iedereen heeft een titel, waarbij ik in het midden laat of het algemene niveau zo gestegen is of dat er sprake is van titelinflatie. Maar hoe dan ook, er werd door de titelhouders zowel met enig dedain als ook met enige ongerustheid naar de titellozen gekeken. De kwestie was namelijk, zitten er gevaarlijke spelers tussen. Het type speler dat in de opening maar wat aandeed en zich niet al te veel van de strategische wetten aantrok. Maar o wee, tactisch waren ze zeer bekwaam dit soort rommelaars en als ze de kans kregen sloegen ze genadeloos toe.
Bij het volgende geval was ik zelf toeschouwer. Het was het toernooi van 1980 en daarin debuteerde Bruno Carlier. Een sympathieke jongeman, die zich bescheiden en leergierig opstelde. Hij eindigde het NK met anderhalve punt uit dertien, maar zijn grote moment beleefde hij in de vierde ronde toen hij tegen Jan Timman moest aantreden. De opening verliep als volgt: 1.e4 c5 2.Pc3 Pc6 3.g3 g6 4.Lg2 Lg7 5.d3 d6 6.f4 e5 7.Ph3 Pge7 8.0-0 Pd4 9.Ld2?! (Zwak) 9…h5 10.f5 gxf5 11.Pe2 En nu had Timman met 11…d5! wits opzet al praktisch kunnen weerleggen. Maar zoals Carlier zelf indertijd schreef ‘Natuurlijk nam hij mij niet serieus, en daarin lag juist mijn kans’. Timman deed 11…fxe4? en daarna kwam Carlier helemaal los, wat uiteindelijk culmineerde in de volgende stand:
Stelling na 27…Pg6 uit Carlier-Timman
Ik citeer Carlier opnieuw: ‘Ld5!!, Ld5!!, fluisterde men in grote bewondering van alle kanten. Alleen ikzelf, de idioot, ikzelf zag het niet’. In plaats daarvan volgde28.h3?? e2 29.Dd2 De5 30.Kf2 h4 31.gxh4 Df6+ en gebroken gaf Carlier het hier op.
Dit soort spelers heb je op alle niveaus en iedereen loopt er wel eens tegen aan. Ook bij de Waagtoren lopen er een paar rond. Na de opening heb je vaak het gevoel dat het een kort partijtje zou kunnen worden, maar als je even niet oplet dan wordt je meegesleept in wilde avonturen, waarin dit soort spelers zich als een vis in het water voelt. Zo’n speler is bijvoorbeeld Ton Fasel. Zelf ging ik een week geleden tegen hem onder het juk door, nadat ik meende zijn openingspel met een kleine combinatie te kunnen weerleggen. De ronde daarna was Jos Vlaming aan de beurt. Terug naar een grandioos succes bij het Tata-tournooi was hij natuurlijk terecht in de mood om ook Ton aan te pakken. Dat verliep niet geheel volgens plan zoals u hier kunt volgen.
Willem Andriessen
Deze keer eens aandacht voor een toreneindspel. Van alle eindspelen, komen toreneindspelen het meeste voor, dus is het nuttig enkele regels te kennen, zoals een ‘bruggetje bouwen’, ‘korte kant’ (twee rijen) of ‘lange kant’ (drie rijen of meer), om maar wat te noemen. Maar soms moet je vrijwel volledig op je gevoel vertrouwen, zoals in de volgende stelling uit de partij Andriessen-Veneman.
Stelling na 36…a5
Wit heeft een pluspion en er zijn nog een paar kenmerken in zijn voordeel: zwart heeft ook nog een zwakke pion op a5 en zijn koning is vrijwel gedwongen bij de koningsvleugel pionnen te blijven. Al met al lijkt dit te betekenen dat dit eindspel waarschijnlijk gewonnen staat voor wit.
Maar wat is nu het winstplan voor wit? Ik zag drie mogelijkheden. Ten eerste: toren naar de b-lijn en dan a2-a4 en Tb5. Dit gaat alleen op als na ruil op b5 de zwarte koning buiten het kwadraat staat. Een tweede mogelijkheid is met de koning naar de damevleugel lopen en via de velden b2-a3 en a4 de a-pion proberen te veroveren en tenslotte gewoon een vrijpion op de b-lijn te creëren.
Laten we eens zien wat er van deze plannen in de partij terecht kwam.
Willem Andriessen
Vier eerste prijzen werden er weggesleept bij de Tata-vierkampen door Waagtoren leden, te weten door Danny de Ruiter, Alex Albrecht , en vader en zoon Gerard en Arjan de Geus. Gerard behaalde wel een heel fraai resultaat door in een vierkamp met Peter Doggers (FIDE-rating 2260), Stefan Simenon (2116) en Feike Liefrink alle drie zijn partijen te winnen. Het ging hem elke keer heel vlot af en vooral zijn partij tegen de sterke Doggers, die u hier kunt vinden, was overtuigend.
Willem Andriessen
In een van zijn vlijmscherpe analyses, merkt Jan Poland ergens over het Tweede team op: ‘Het team wat kampioen werd in de promotieklasse was sterker dan wat er nu in 3D speelt’. Beter had ik het niet kunnen zeggen. Maar wat wil je ook, Daan Bes is tijdelijk met het schaken gestopt (Daan als je dit leest begrijp je misschien dat we je er graag weer bij hebben de laatste wedstrijden), terwijl Rob Konijn en Henry Veneman zijn doorgestroomd naar het Eerste.
Het opmerkelijke is desondanks, dat de topborden van het Tweede het in verhouding heel goed doen. Wim N, Wim A, Dirk, Ronald en Ruud scoorden met een gemiddelde rating van 1977, 7.5 uit 17 en als we de bijdrage van Jan Poland er bij optellen is het totaal 7.5 uit 18. Curieus genoeg is dat precies dezelfde score van het top-viertal uit het Eerste: Frank T, Jos, Roland en Frank A (gemiddeld 2118) komen ook op 7.5 uit 18 uit.
Het verschil zit in de staartborden. Terwijl Rob en Henry er in het Eerste lustig op los scoren, lijken de staartspelers van het Tweede in een ernstige vormcrisis te verkeren. Misschien moeten ze tijdelijk een stapje terug doen om weer bij te tanken.
Ook in de vijfde ronde deden de topborden van het Tweede het weer goed. Wim Nieland, uit tactische overwegingen deze keer aan bord drie geplaatst, kreeg al spoedig de partij in handen.
Stelling na 16…Lxb4 uit Nieland-Molenaar
Wim speelde hier 17.d6 een goede zet, maar nog veel sterker was 17.c5! Lxc3 18.bxc3 wellicht had Wim in zijn vooruitberekening niet gezien dat 18…Pxd5? 19.c4 een stuk wint. Gedwongen is daarom 18…Pc8 19.d6 met een superieure stelling voor wit. In de partij volgde17…Tfc8 18.Pb5 Dit geeft definitief zijn voordeel prijs, dat met het eenvoudige 18.b3! was te behouden. Na 18…Lc5 19.Df4 Lxe3+ 20.Dxe3 Pxc4 stond het weer gelijk en werd het uiteindelijk remise, hoewel Wim aan het slot nog een mooie kans kreeg.
Ruud Adema verdedigde deze keer op verzoek het eerste bord. In verband met de beoogde tactische opstelling vroeg ik hem of hij tegen de sterke Chris de Saegher zou willen spelen. Dat deed hij graag en hij deed het ook goed. Na een typische openingsopzet à la Ruud, wist hij niet alleen de partij in balans te houden, zo tegen de dertigste zet had hij een overzichtelijke stelling met een klein plusje. Jammer genoeg ging de tijdnood hem toen parten spelen. Eerst verdween zijn plusje en daarna werd het zelfs een minnetje. Het minnetje groeide daarna uit tot een vette min, maar hij kreeg een herkansing van zijn tegenstander. Die ontging Ruud, maar al met al een eervolle nederlaag.
Willem Andriessen
Een van de nachtmerries van een teamleider is het geval waarbij een speler eigen succes najaagt en daarmee het teamresultaat in de waagschaal stelt. Zoiets kan zich voordoen als een remise voldoende is voor de teamoverwinning, maar de betrokken speler meent nog even op winst te kunnen spelen. Zo’n geval deed zich volgens het verslag van Jan Poland voor tijdens de wedstrijd van het Eerste tegen ZSC Saende. Mijn verbazing was groot, toen ik las dat dit de partij van Dirk van der Meiden betrof. Dat juist Dirk, de teamspeler bij uitstek, weigerde met een remise-aanbod de team overwinning veilig te stellen kon ik nauwelijks geloven. Daarom eerst maar eens even naar de betreffende stelling gekeken. Op een gegeven moment stond het zo
Stelling na 45.hxg4 uit Blees-Van der Meiden
Dirk met zwart heeft hier een meer dan gezonde pluspion en gezien het gesloten karakter van de stelling loopt zwart normaal gesproken geen enkel verliesgevaar. Of dat een reden mag zijn een teamorder te negeren, laat ik buiten beschouwing. Of hier of eerder of later de kwestie van het remise-aanbod speelde weet ik niet, wel dat Dirk met 45…f4 de stelling vastlegde waarna er geen doorkomen meer aan was zoals hij zes zetten later bemerkte en toen de remise accepteerde.
In de diagramstelling had zwart met 45…Ph6! Voor de winst kunnen gaan. Na 46.gxf5+ Pxf5 47.Pe4 offert hij de g-pion om met de koning binnen te kunnen dringen: 47…Kd5 48.Pxg5 Lxg5 49.Lxg5 Kc4 en wint of 48.Ld2 Kc4 49.Lc1 Kb3 50.Pd6 Pd4 51.Pc8 Kc2 52.Le3 Kb2 53.Pa7 Lf6 en wint, want als wit op d4 slaat loopt de d-pion door . Probeert wit de zwarte koning af te houden met bijvoorbeeld 47.Kg2 (i.p.v. 47.Pe4) dan komt beslissend 47…a5 benevens 48…Pd4.
Het Eerste heeft vooral een sterke staart met spelers als Rob Konijn (4 uit 5) en Henry Veneman
(3 uit 4). Laatstgenoemde kent het Klassiek Damegambiet op zijn duimpje en boekte er weer een gedegen overwinning mee, die u hier kunt vinden.
Willem Andriessen
