Alkmaarse Schaakvereniging DE WAAGTOREN

PW19 – Wie is er bang voor een behendige jongeling?

We mogen ons dit seizoen verheugen op de deelname van een aantal jeugdleden aan de interne competitie, te weten Sandra, Maaike en Dennis Keetman uit Heerhugowaard. De consequentie is dat ze een aangepast tempo van één uur per persoon mogen spelen en daar zijn niet alle seniorleden even gelukkig mee. Dat valt enerzijds te billeken want het is niet prettig als je door zo’n behendige jongeling door de klok wordt gejaagd –in het begin van het seizoen overkwam dat Dirk van der Meiden – maar we mogen anderzijds blij zijn met wat jong leven op de club.
Zelf heb ik Dennis dit seizoen een beetje onder mijn hoede genomen en probeer onder andere zijn openingsrepertoire wat op te kallefateren. Tot nu toe speelde hij tegen het Frans de Ruilvariant en dat is natuurlijk niets voor een jeugdspeler. Daarom zijn we begonnen de Doorschuifvariant te bestuderen, die volgens mij ook beter bij zijn stijl past. Ik maak dit opzettelijk bekend, want nu weet iedereen dat en kan men zich daar op voorbereiden. Dat wordt natuurlijk moeilijker voor Dennis, maar daar leert hij het meest van!
Hij heeft het spel van de Doorschuifvariant al een beetje in de vingers, zoals hij overtuigend wist te bewijzen in zijn partij tegen Aart Kögeler.

Willem Andriessen

PW18 - Bloedgevaarlijke rommelaars als Bruno en Ton!

In de jaren zeventig en begin tachtig, woonde ik jaarlijks het NK in Leeuwarden bij om daarvan verslag te doen voor de Volkskrant. Naast de strijd om de titel, was er natuurlijk ook onderlinge rivaliteit om de hoogste plaatsen en ook de strijd van de titelhouders tegen de titellozen. Tegenwoordig heb je dat laatste niet meer, want iedereen heeft een titel, waarbij ik in het midden laat of het algemene niveau zo gestegen is of dat er sprake is van titelinflatie. Maar hoe dan ook, er werd door de titelhouders zowel met enig dedain als ook met enige ongerustheid naar de titellozen gekeken. De kwestie was namelijk, zitten er gevaarlijke spelers tussen. Het type speler dat in de opening maar wat aandeed en zich niet al te veel van de strategische wetten aantrok. Maar o wee, tactisch waren ze zeer bekwaam dit soort rommelaars en als ze de kans kregen sloegen ze genadeloos toe.
Bij het volgende geval was ik zelf toeschouwer. Het was het toernooi van 1980 en daarin debuteerde Bruno Carlier. Een sympathieke jongeman, die zich bescheiden en leergierig opstelde. Hij eindigde het NK met anderhalve punt uit dertien, maar zijn grote moment beleefde hij in de vierde ronde toen hij tegen Jan Timman moest aantreden. De opening verliep als volgt: 1.e4 c5 2.Pc3 Pc6 3.g3 g6 4.Lg2 Lg7 5.d3 d6 6.f4 e5 7.Ph3 Pge7 8.0-0 Pd4 9.Ld2?! (Zwak) 9…h5 10.f5 gxf5 11.Pe2 En nu had Timman met 11…d5! wits opzet al praktisch kunnen weerleggen. Maar zoals Carlier zelf indertijd schreef ‘Natuurlijk nam hij mij niet serieus, en daarin lag juist mijn kans’. Timman deed 11…fxe4? en daarna kwam Carlier helemaal los, wat uiteindelijk culmineerde in de volgende stand:

Stelling na 27…Pg6 uit Carlier-Timman

Ik citeer Carlier opnieuw:  ‘Ld5!!, Ld5!!, fluisterde men in grote bewondering van alle kanten. Alleen ikzelf, de idioot, ikzelf zag het niet’. In plaats daarvan volgde28.h3?? e2 29.Dd2 De5 30.Kf2 h4 31.gxh4 Df6+ en gebroken gaf Carlier het hier op.

Dit soort spelers heb je op alle niveaus en iedereen loopt er wel eens tegen aan. Ook bij de Waagtoren lopen er een paar rond. Na de opening heb je vaak het gevoel dat het een kort partijtje zou kunnen worden, maar als je even niet oplet dan wordt je meegesleept in wilde avonturen, waarin dit soort spelers zich als een vis in het water voelt. Zo’n speler is bijvoorbeeld Ton Fasel. Zelf ging ik een week geleden tegen hem onder het juk door, nadat ik meende zijn openingspel met een kleine combinatie te kunnen weerleggen. De ronde daarna was Jos Vlaming aan de beurt. Terug naar een grandioos succes bij het Tata-tournooi was hij natuurlijk terecht in de mood om ook Ton aan te pakken. Dat verliep niet geheel volgens plan zoals u hier kunt volgen.

Willem Andriessen

PW17 - Een Toreneindspel

Deze keer eens aandacht voor een toreneindspel. Van alle eindspelen, komen toreneindspelen het meeste voor, dus is het nuttig enkele regels te kennen, zoals een ‘bruggetje bouwen’, ‘korte kant’ (twee rijen) of ‘lange kant’ (drie rijen of meer), om maar wat te noemen. Maar soms moet je vrijwel volledig op je gevoel vertrouwen, zoals in de volgende stelling uit de partij Andriessen-Veneman.

Stelling na 36…a5

Wit heeft een pluspion en er zijn nog een paar kenmerken in zijn voordeel: zwart heeft ook nog een zwakke pion op a5 en zijn koning is vrijwel gedwongen bij de koningsvleugel pionnen te blijven. Al met al lijkt dit te betekenen dat dit eindspel waarschijnlijk gewonnen staat voor wit.
Maar wat is nu het winstplan voor wit? Ik zag drie mogelijkheden. Ten eerste: toren naar de b-lijn en dan a2-a4 en Tb5. Dit gaat alleen op als na ruil op b5 de zwarte koning buiten het kwadraat staat. Een tweede mogelijkheid is met de koning naar de damevleugel lopen en via de velden b2-a3 en a4 de a-pion proberen te veroveren en tenslotte gewoon een vrijpion op de b-lijn te creëren.
Laten we eens zien wat er van deze plannen in de partij terecht kwam.

Willem Andriessen

PW16 - Een onverschrokken remise-aanbod

Een merkwaardig geval deed zich een aantal ronden geleden voor in de interne. Een speler die met zwart de partij uiterst verantwoord had opgezet en op z’n minst een gelijkwaardige stelling had bereikt, ging ineens op pionroof uit. Of hij van zijn (over)moed schrok of ineens de gevaren van zijn onverschrokken daad inzag, vermeldt de geschiedenis niet, feit is dat hij zijn zet van een remise-aanbod vergezeld deed gaan. Nu was het de beurt aan zijn tegenstander zich het hoofd te breken over zowel de laatste zet van zijn opponent, alsmede diens aanbod. Dit voorval betreft de volgende stelling:

Stelling na 21….Dxc2

Zo stond het in de partij tussen Ruud Niewenhuis en Peter van Diepen. In plaats van te rokeren had Peter de pion op c2 geslagen. Ruud verzonk nu in een langdurig gepeins, waarbij hij zich bezig hield met de gevolgen van 22.Td7!? Tenslotte besloot hij na een klein uur het remise aanbod te accepteren.

Wat zou u in de schoenen van de witspeler staande, gedaan hebben? Wat denkt u van de diagramstelling en van 22.Td7? Als u uitgedacht bent, kunt u de oplossing vinden in een analyse van genoemde partij.

Willem Andriessen

PW15 - Uitslag Analyse-Kerstprijsvraag

Het spel werd door Dirk van der Meiden op de wagen gezet, waarbij hij mij meteen op een ernstige misgreep wees. Het hard werkende deel van onze natie had geen vrije dagen na de Kerst en zijn opmerkingen werden dan ook gemaakt in zijn spaarzame vrije tijd (geplaatst om 17.10 uur!). Dirk maakte een aantal zinvolle opmerkingen over de partij, maar zijn oplossingen waren niet steeds even adequaat. Maar hij verdient zonder meer een van de uitgeloofde prijzen.
De meeste belangstelling ging in de eerste plaats uit naar de tweede diagramstelling, maar niemand vond de verborgen redding, tot Roland Punt zich er mee bemoeide. Hij vond de sleutel van de verdediging en daarom gaat ook naar hem een deel uit de serie Matten.
Pas nadat ik een tipje van de sluier had opgelicht, kwam er belangstelling voor de eerste diagramstelling.  Uiteindelijk was het Rob Freer die de witte opzet wist te kraken en naar hem gaat dat ook het derde deel uit de serie Matten.
Rob merkt daarbij op dat hij er een half uur over deed de wending b7-b5-b4 te vinden en nog eens een uur om de varianten uit te werken. Dus, zo merkt hij op, ‘in de praktijk zou ik daardoor de partij door tijdsoverschrijding verloren hebben!’.  En daarmee geeft hij dan ook precies aan wat de grenzen van ons denkvermogen zijn. Uit de analyses zou men de indruk kunnen krijgen dat dit een slechte partij is. Natuurlijk er werden vermijdbare fouten gemaakt, maar wat toch vooral blijft hangen bij het naspelen is de spanning en de kennelijke wederzijdse poging elkaar te overtreffen. Schaken is vooral een praktisch spel en Frank en Jos vind ik typische vertegenwoordigers van die benadering van het schaakspel. Jos leerde me nog niet zo lang geleden, toen ik mij beklaagde over mijn eigen domme spel, ‘je hoeft niet steeds de beste zet te doen, je moet vooral je tegenstander de kans geven een fout te maken’.  Of hij van zijn eigen wijze woorden wist te profiteren kunt u zelf beoordelen in de navolgende analyse.

Willem Andriessen

PW15 – Kerstprijsvraag met prijzen

Een van de aardigste partijen uit het eerste deel van de interne competitie werd in de 15^e ronde gespeeld door Jos Vlaming en Frank Agter. De spelers trachtten elkaar in vindingrijkheid te overtreffen en dat leverde een partij met wisselende kansen op.
Toen ik mij aanzette de partij enigszins uitvoerig te analyseren, drong de gedachte zich aan mij op u ook eens aan het werk te zetten. Wat is er zinvoller, de Kerst- en andere vrije dagen diep in gedachten verzonken, achter het schaakbord door te brengen voor een doorwrochte analyse. De eerste stelling die ik u wil voorleggen is de volgende:

Stelling na 11.Pc3 uit Vlaming-Agter

Jos had hier kunnen rokeren, waarna zwart op d5 zijn geofferde pion terugwint, maar hij meende het schaak op d3 te kunnen negeren en daarom verdedigde hij met 11.Pc3 zijn pluspion. Was zijn veronderstelling juist of zag Frank een weerlegging over het hoofd?
Er deden zich in het verloop van de partij, die u hier kunt naspelen, meer interessante mogelijkheden voor, maar ik wil vooral uw aandacht vragen voor de stelling na 21…Dc4+.

Stelling na 21…Dc4+ uit Vlaming-Agter

Jos ruilde nu de dames en verloor daarna het eindspel. Had wit hier nog iets anders kunnen bedenken?
U kunt uw analyses en commentaren –uitsluitend- plaatsen onder reacties, zodat ook anderen daarvan kunnen genieten en er desgewenst op kunnen reageren. Er zijn drie exemplaren van het tijdschrift Matten beschikbaar voor de interessantste inzendingen.

Willem Andriessen

PW14 - Frank Agter: een getalenteerde aanvalsspeler

Naar mijn waarneming zijn er niet veel aanvalsspelers op de club. Wim Nieland natuurlijk, die al zijn partijen zo scherp mogelijk opzet. Gerard de Geus kan ook een heel aardige aanvalspartij spelen, hoewel hij ook graag eindspelletjes uitkauwt die na bijvoorbeeld een Siciliaans met c3 kunnen ontstaan. Ook Wim Meyles zoekt bij voorkeur de aanval op als zijn openingsopzet hem daar de mogelijkheid toe biedt. En Frank Agter natuurlijk. Volgens mij is hij de meest getalenteerde aanvalsspeler, soms een tikje te frivool zoals ik zelf bijvoorbeeld mocht ondervinden (zie PW3) en soms onbegrijpelijk saai als hij een variant speelt als 1.e4 e5 2.Pf3 Pf6 3.Pxe5 Pxe4.
Maar dat hij een mooie aanvalspartij kan spelen moge blijken uit zijn overwinning op Albert van der Meiden. Nu leent de Velimirovic-aanval van het Siciliaans zich ook wel tot mooie aanvalsmotieven. Zo riep de stelling die na 16 zetten ontstond bij mij herinneringen op. Was dit niet dezelfde stelling waarin indertijd de jeugdige Nederlandse speler Christofoor Baljon een fraaie wending produceerde?

Stelling na 16…b4 uit Agter-Van der Meiden

Op de studenten olympiade van 1974 tegen een van de Jhunjhnuwala broertjes uit Hong Kong deed Baljon 17.Lf6 en na 17…bxc3 volgde het schitterende 18.Df6!! met ondekbaar mat.  Ouderen onder ons zullen zich deze partij wellicht herinneren, maar kennen de jongelui van tegenwoordig die partij (wending) ook? En hoe eindigde de partij tussen Frank en Albert nu, zult u zich afvragen. Dat vindt u hier met toelichting en al.

Willem Andriessen

PW13 - Genadeloze contra attack van de voorzitter

Hoewel hij nog kort kan rokeren en ook nog lang, besluit Jeroen van Meeuwen zijn koning op f2 te plaatsen om vervolgens op diezelfde koningsvleugel een pionnenstorm op touw te zetten tegen de vijandelijke koning. Deze creatieve opzet had wellicht tot succes kunnen leiden, mits  Jeroen meer beducht was geweest voor het tegenspel van de voorzitter. Met een misselijk tussenschaakje  weet Frits Leenart het witte concept te ondergraven en hij laat daarna zijn tegenstander niet meer ontsnappen, zoals u hier zelf kunt waarnemen.

Wie aanmerkingen, correcties en/of aanvullingen op dit stuk met analyses heeft is hoogst welkom daarvan blijk te geven onder het kopje Reacties. Voor alle andere zaken en geleuter verwijs ik  naar Facebook, waar Schaakvereniging Waagtoren een eigen pagina heeft.

Willem Andriessen

PW12 - De opmars van Albert van der Meiden

De grote verrassing van de eerste turnus van de laddercompetitie was het optreden van Albert van der Meiden. Vooral in overzichtelijke positionele stellingen komt zijn spel goed tot uiting, zoals ik zelf mocht ondervinden. Als reserve van het vijfde tiental viel hij twee keer in bij het Tweede team en ook daar liet hij zien dat zijn spel grote vorderingen heeft gemaakt, al leverde dat hem nog geen punten op. Een voorbeeld is zijn partij uit de derde ronde  uit de wedstrijd tegen Bussum 2, tegen een 2000-speler.

Stelling na 21.Lf1 uit Kooijman-Albert vd M.

Na een uitstekend gespeelde partij, was de bovenstaande stelling bereikt. Albert speelde nu 21..Tc8 waarna wit met 22.Lf4 Dc6 23.h3 h6 24.Lb5 het initiatief overnam en uiteindelijk met zijn vrije a-pion wist te winnen. In de diagramstelling was 21…Tf8! sterk geweest. Er dreigt zowel Lc4 als een opmars van de d-pion, zodat het nu wit is die na 22.Txf8 Lxf8 23.Da6 remise moet zien te maken (23…Lxa2 24.Df6).

Het mooiste succes in de laddercompetitie boekte Albert tegen Danny de Ruiter. Hij was dicht bij de winst, maar ook met de remise kon hij eer inleggen.

Willem Andriessen

PW11 - Dubbel torenoffer van Karel Beentjes

De volgende partij tussen Gerard de Wolf en Karel Beentjes is voorzien van commentaar van de zwartspeler. Karel Beentje merkt daarbij op dat men nu eens kan zien hoe de wat lager geplaatste spelers denken en schaken.
Na een wat lichtvoetig openingsspel krijgt zwart een paar open lijnen in handen, waardoor hij de witte koningsstelling onder vuur kan nemen. Dat culmineerde tenslotte in de volgende stelling.

Stelling na 35…De4

Dreigt mat op b1, wat wit voorkwam met 36.Tb2. Hierop voerde zwart een keurige matcombinatie uit middels een  dubbeltorenoffer:36…Txa2+ 37.Pxa2 Txa2+ 38.Kxa2 Da8 en mat volgt.
Wit had zich overigens wel beter kunnen weren. Na 36.Dd3 Txa2+ 37.Pxa2 kan zwart weliswaar de dame winnen met 37…Txa2+ 38.Kxa2 Da8+ 39.Kb2 Lxd3 40.Txd3 maar wit heeft dan meer dan voldoende compensatie voor de dame. Verstandiger is 37…Dxd3 40.Txd3 Lxd3 met een ongeveer gelijke stelling.

Willem Andriessen